Grudziądz

Grudziądz – miasto na prawach powiatu w województwie kujawsko – pomorskim nad Wisłą. Liczba mieszkańców miasta wynosi prawie 100 tys. co daje mu 4 miejsce pod względem wielkości w województwie i 40 miejsce w Polsce.

Grudziądz jest “stolicą” regionu zamieszkałego przez ok. 250 tys. mieszkańców. Region obejmuje swoim zasięgiem środkową część Pomorza Nadwiślańskiego.

W Grudziądzu ma siedzibę Starostwo Powiatowe, natomiast jako miasto wydzielone wypełnia zadania powiatu grodzkiego.

Historia miasta

Miasto założono w 1291 roku na prawie chełmskim. W dawnych tekstach miejscowość występuje pod różnymi określeniami. Grudenc, Grudencz, Grawdencz, Graudentum, Grudentz, Grudenz, Graudenz. Nie wyjaśniono znaczenia nazwy miejscowości. Badacze od wielu lat spierają się o etymologiczne znaczenie nazwy. Część z nich wskazuje, iż nazwa pochodzi od wyrazu gród, inni twierdzą, że od grudzistej ziemi, bogato występującej na tym terenie. Jeszcze inni uważają, iż jest ona pochodzenia pruskiego, co związane było z przenikaniem na linię Wisły żywiołu pruskiego.

Kalendarium: * 1064 – prawdopodobnie pierwsza wzmianka o grodzie Grudziądz; * 11 kwietnia 1065 – datę tę przyjmuje się za metrykę miasta * 1207 – objęcie ziemi chełmińskiej z Grudziądzem przez Konrada Mazowieckiego * 1218 – nadanie miasta biskupowi Chrystianowi * 1231 – objęcie Grudziądza przez Krzyżaków * 18 czerwca 1291 – Został wystawiony akt lokacyjny miasta, regulujący prawnie jego granice i nadający mu prawo chełmińskie. * przełom lipca i sierpnia 1410 – krótkotrwałe zajęcie miasta i zamku przez wojska króla Jagiełły * 8 lutego 1454 – zdobycie miasta przez oddziały Związku Pruskiego – koniec władzy Krzyżaków * 19 października 1466 – II pokój toruński – Grudziądz i całe Prusy Królewskie przyznane Polsce * 21 marca 1522 – Mikołaj Kopernik na odbywającym się w Grudziądzu Sejmiku Generalnym Prus Królewskich wygłosił traktat o monecie De aestimatione monetae * 1622 – przybycie jezuitów * marzec 1624 – przybycie benedyktynek * 1655 – 1659 – okupacja szwedzka * 1703 – kolejna okupacja szwedzka * 1707 – 1718 – okupacja rosyjska * 21 września 1772 – I rozbiór polski, Grudziądz w niewoli pruskiej * 6 czerwca 1776 – początek budowy cytadeli * 1801 – początek rozbiórki zamku krzyżackiego * 1806/1807 – próby zdobycia Grudziądza przez wojska napoleońskie, udaremnione przez Courbiere’a * 23 stycznia 1920 – powrót Grudziądza do Polski po 147 latach pruskiej niewoli * 4 września 1939 – początek okupacji niemieckiej, masowe zbrodnie hitlerowców w mieście i na Księżych Górach * 6 marca 1945 – zdobycie miasta przez Armię Czerwoną * 27 maja 1990 – pierwsze po wojnie demokratyczne wybory do Rady Miejskiej * październik 2006 – wizyta Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego w Grudziądzu, pierwsza wizyta głowy państwa od 1936 roku.

Co ciekawego można zobaczyć

średniowieczny układ urbanistyczny Starego Miasta;
mury miejskie z XIV/XV w. (m.in. Brama Wodna);
na wzgórzu zamkowym pozostałości zamku krzyżackiego z XIV w. (ruiny wysadzonej przez Niemców w 1945 wieży “Klimek”, wejście do kaplicy zamkowej )
kościół św. Mikołaja (fara, obecnie kolegiata) z XIII – XV w.
kamienice na Starym Mieście
zabudowania Starego Miasta
od strony Wisły zespół spichrzów z XIII – XVII w.
barokowy zespół pojezuicki: kościół św. Franciszka Ksawerego z XVIII w., kolegium z XVII – XVIII w. (obecnie Urząd Miejski)
barokowy zespół poklasztorny benedyktynek: budynki klasztorne z XVII – XVIII w., tzw. Pałac Opatek z XVIII w., kościół Św. Ducha z XVI w., przebudowany w XVII w.
zespół poklasztorny reformatów z poł. XVIII w., kościół Św. Krzyża i klasztor, obecnie więzienie
cytadela, której obroną wsławił się Courbiere z przełomu XVIII i XIX w.
Poliptyk Grudziądzki (przełom XIV i XV wieku) jest to gotycka malowana nastawa ołtarzowa pochodząca z kaplicy zamku krzyżackiego w Grudziądzu. Obecnie w Muzeum Narodowym w Warszawie.